Hồi chuông cảnh tỉnh: Lạm phát do địa chính trị có đang định hình lại chính sách của RBA?
Dương Ngọc
Hãy nhìn vào con số thực tế: tuần qua, hợp đồng tương lai dầu Brent đã vượt ngưỡng tâm lý 85 đô la, và chênh lệch lợi suất trái phiếu chính phủ Úc kỳ hạn 10 năm so với 2 năm đã thu hẹp thêm 15 điểm cơ bản. Thị trường đang định giá một kịch bản mà các nhà phân tích vĩ mô truyền thống thường bỏ qua: một cuộc xung đột dai dẳng giữa Mỹ và Iran có thể buộc Ngân hàng Dự trữ Úc (RBA) phải tăng lãi suất, ngay cả khi nền kinh tế trong nước đang chững lại.
Bối cảnh thật sự không đơn giản. Mối quan hệ Mỹ-Iran từ lâu đã là một điểm nóng địa chính trị, nhưng lần này, các lệnh trừng phạt mới và các cuộc tuần tra gia tăng ở eo biển Hormuz đã đẩy thị trường năng lượng vào trạng thái báo động. Đối với Úc, một nước nhập khẩu ròng các sản phẩm dầu tinh chế, điều này tạo ra một cú sốc cung giống như những năm 1970. Tuy nhiên, câu chuyện mà giới truyền thông thường kể – “nguy cơ suy thoái toàn cầu kéo theo suy thoái kinh tế Úc” – đã bỏ lỡ một nửa bức tranh. Phân tích bền vững cho thấy, đối với một nền kinh tế hàng hóa như Úc, các cuộc khủng hoảng năng lượng thường có tác động kép: vừa làm tăng chi phí đầu vào (gây lạm phát), vừa làm tăng doanh thu xuất khẩu năng lượng (kích thích tăng trưởng).
Khi bạn thực sự trace các dòng chảy tài chính, bạn sẽ thấy điều này. Dòng vốn đầu tư vào lĩnh vực năng lượng Úc – từ Woodside đến Santos – đã tăng vọt 12% chỉ trong hai tuần qua, theo dữ liệu từ Bloomberg. Điều này tạo ra một nghịch lý: RBA đang đối mặt với một cú sốc lạm phát do cung, trong khi nhu cầu nội địa vẫn yếu ớt. Nếu họ tăng lãi suất để kiềm chế lạm phát, họ có nguy cơ giết chết động lực tiêu dùng và thị trường nhà đất vốn đã mong manh. Nếu họ không tăng, lạm phát kỳ vọng có thể mất neo, gây ra một vòng xoáy giá cả-tiền lương. Đây chính là bẫy “stagflation” cổ điển. Và đây là lúc góc nhìn contrarian của tôi xuất hiện: hầu hết các bài phân tích đều coi RBA là một thực thể “phụ thuộc vào dữ liệu”, nhưng họ lại quên rằng dữ liệu vĩ mô của Úc đang bị bóp méo bởi các dòng chảy tài chính toàn cầu. Khi bạn chuẩn hóa wash trading và các giao dịch đầu cơ dầu mỏ, bức tranh trở nên rõ ràng hơn. Các quỹ phòng hộ đang đặt cược lớn vào việc RBA sẽ phải hành động, bất chấp những rủi ro đối với tăng trưởng. Họ đang mua các quyền chọn mua (call options) trên lãi suất tương lai của Úc, một tín hiệu cho thấy kỳ vọng về một đợt tăng lãi suất bất ngờ.
Điều mà đường cong lợi suất đảo ngược có nghĩa là: thị trường đang định giá một tương lai ảm đạm cho nền kinh tế, nhưng đồng thời lại kỳ vọng lãi suất ngắn hạn tăng lên. Đây là một sự mâu thuẫn kinh điển. Vậy, làm thế nào để hiểu được điều này? Từ góc nhìn của một người đã từng phân tích hàng triệu giao dịch để tìm ra dấu hiệu rủi ro, tôi cho rằng chìa khóa nằm ở “phần bù rủi ro địa chính trị”. Trong một thế giới mà xung đột Mỹ-Iran trở nên dai dẳng, RBA sẽ không còn lựa chọn nào khác ngoài việc tăng lãi suất để bảo vệ đồng AUD khỏi áp lực mất giá và kiểm soát lạm phát nhập khẩu. Họ sẽ làm điều đó, ngay cả khi nó gây ra một cuộc suy thoái nhẹ ở thị trường nhà đất, bởi vì họ tin rằng một cuộc suy thoái nhẹ còn tốt hơn một cuộc khủng hoảng niềm tin vào đồng tiền quốc gia.
Vậy, takeaway là gì? Đừng chỉ nhìn vào các chỉ số CPI của Úc. Hãy nhìn vào giá dầu Brent và các cuộc tập trận hải quân ở eo biển Hormuz. Biên bản cuộc họp tiếp theo của RBA, dự kiến công bố vào tháng 8, sẽ là tài liệu đáng đọc nhất trong năm. Nó sẽ tiết lộ liệu các nhà hoạch định chính sách có dám phá vỡ khuôn mẫu “ôm ấp tăng trưởng” để chống lại cơn bão giá cả đang đến gần hay không.